همه چیز درباره تاریخچه، اهداف و قوانین بانکداری اسلامی

روز بانکداری اسلامی چه روزی است؟

بانکداری اسلامی باید عدالت اجتماعی را در جامعه ایجاد کند. این هدف، مهم‌ترین اصل در سیستم اقتصاد اسلام است. در واقع یک سیستم پولی بدون ربا باید کاملاً کارآمد باشد. قانون عملیات بانکی بدون ربا در ۸ شهریور ۱۳۶۲ تصویب شد. دو روز بعد، یعنی در ۱۰ شهریور، شورای نگهبان این قانون را تایید کرد. به همین دلیل، دهم شهریور در تقویم ما روز بانکداری اسلامی نام‌گذاری شده است.

مفهوم بانکداری اسلامی چیست؟

بانک یک نهاد حقوقی بسیار مهم است. این نهاد وظیفه مدیریت کارهای پولی، مالی و اعتباری را دارد. خدمات بانکی شامل موارد متنوعی می‌شود. امانت‌داری، انتقال پول و صدور حواله بخشی از این خدمات هستند. اعطای وام، توزیع اعتبارات و کنترل حجم پول نیز بر عهده بانک است. حالا اگر تمام این خدمات بر اساس قوانین دین مدیریت شوند، بانکداری اسلامی شکل می‌گیرد. در این سیستم مالی، ربا و رباخواری کاملاً ممنوع است. هرچه این فعالیت‌ها به قوانین شرع نزدیک‌تر باشند، سیستم ما اسلامی‌تر خواهد بود.

اصول اخلاقی در بانکداری اسلامی

یک بانکدار در این سیستم وظایف سنگینی بر عهده دارد. او باید قوانین دین را در تمام خدمات بانکی رعایت کند. سرمایه‌گذاری در موضوعات حرام کاملاً ممنوع است. همچنین تولید و فروش اجناس حرام نباید حمایت مالی شود. هدف نهایی در این سیستم مالی، رشد فضایل اخلاقی انسان است. امام خمینی (ره) نیز در این باره دیدگاه روشنی دارند. ایشان می‌فرمایند: اسلام با تنظیم کارهای مادی، راه را برای رشد معنوی انسان‌ها باز می‌کند.

نگاهی به تاریخچه سیستم مالی بدون ربا

سیستم‌های مالی در دوران طلایی اسلام نیز وجود داشتند. بازار آزاد به شکل اولیه خود در دستگاه خلافت فعال بود. بین قرن‌های هشتم تا دوازدهم میلادی، اقتصاد بازار رشد چشمگیری کرد. برخی از کارشناسان به این دوره، سرمایه‌داری اسلامی می‌گویند. در آن زمان سکه‌های دینار به شکل گسترده در گردش بودند. این موضوع مناطق مختلف و مستقل را از نظر اقتصادی به هم پیوند می‌داد. با این حال، تاریخی‌ترین شکل بانکداری اسلامی همان صندوق‌های قرض‌الحسنه هستند. قرآن کریم نیز به روشنی از این سنت نیکو یاد کرده است.